Z W I Ą Z E K   U K R A I Ń C Ó W   w   P O L S C E (ZUwP)

to najliczniejsza organizacja społeczności ukraińskiej w Polsce. Powstał 24 lutego 1990 roku w wyniku przekształcenia działającego od 1956 roku Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego. ZUwP zrzesza ok. 7500 członków w kołach terenowych, oddziałach wojewódzkich oraz organizacjach wspierających. Do najaktywniejszych i zarazem najliczniejszych struktur należą oddziały przemyski, olsztyński i szczeciński.
    Podstawowe cele organizacji to: działania na rzecz urzeczywistnienia praw obywatelskich ukraińskiej mniejszości narodowej w Polsce; wyrażanie wobec władz oraz instytucji państwowych i społecznych stanowiska społeczności ukraińskiej; integrowanie obywateli polskich narodowości ukraińskiej na gruncie tradycji, języka i kultury narodowej; wspieranie polsko-ukraińskich przedsięwzięć kulturalnych. Związek inicjuje współpracę z organizacjami pozarządowymi, placówkami naukowymi i strukturami samorządowymi, działa na rzecz tolerancji oraz współpracy środowisk mniejszości narodowych z Polski oraz krajów Europy Wschodniej i Zachodniej.
    Ważną częścią działalności ZUwP jest współpraca z instytucjami i organizacjami z Ukrainy oraz ukraińskiej diaspory; Związek jest członkiem Światowego Kongresu Ukraińców, Ukraińskiej Ogólnoświatowej Rady Koordynacyjnej oraz Europejskiego Kongresu Ukraińców. W pracach struktur ukraińskiej diaspory biorą również udział organizacje wspierające ZUwP: Związek Ukrainek, Zjednoczenie Łemków w Polsce oraz PŁAST.
    Do największych przedsięwzięć kulturalnych ZUwP należy organizacja Festiwali Kultury Ukraińskiej (ostatni, XVIII, odbył się w czerwcu 2005 roku w Sopocie); międzynarodowych imprez kulturalnych (Międzynarodowego Festiwalu Zespołów Folklorystycznych Mniejszości Narodowych w Węgorzewie, Dni Ukraińskiego Teatru w Olsztynie, prezentacji kultury ukraińskiej w regionach oraz regionalnych przedsięwzięć plenerowych (m.in. Dni Kultury Ukraińskiej w Szczecinie i Giżycku, Bytowska Watra, Noc na Iwana Kupała w Kruklankach, Nad Osławą w Mokrem, Spotkania Pogranicza w Głębocku). Ważnym elementem działalności Związku jest wspieranie amatorskiego ruchu artystycznego (zespołów chóralnych oraz pieśni i tańca), organizowanie i prowadzenie punktów nauczania języka ukraińskiego oraz rozpowszechnianie wydawnictw muzycznych, prasy i literatury w języku ukraińskim. Związek podejmuje także starania o zwiększenie obecności tematyki ukraińskiej w środkach masowego przekazu. Od 1995 r. w porozumieniu z TVP S.A. realizuje program telewizyjny Telenowyny, w regionie warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim struktury ZUwP we współpracy z Polskim Radiem przygotowują audycje radiowe w języku ukraińskim. ZUwP jest wydawcą tygodnika "Nasze Słowo" oraz rocznika "Almanach", promuje i wydaje ukraińską literaturę piękną i historyczną, płyty i kasety z ukraińską muzyką.
    Związek podejmował starania o prawne zagwarantowanie praw społeczności ukraińskiej w ustawodastwie RP. Ważnym obszarem aktywności Związku jest wspieranie szkolnictwa mniejszości ukraińskiej oraz realizacja programów służących zachowaniu tożsamości narodowej. W polu zainteresowania ZUwP znajduje się także kwestia upamiętnień ukraińskich w Polsce (mogił i grobów żołnierzy Symona Petlury, miejsc pochówku ofiar konfliktu polsko-ukraińskiego). Przez lata zajmował się sprawą przyznania rekompensat osobom więzionym bez wyroku sądowego w Centralnym Obozie Pracy w Jaworznie. ZUwP brał udział w przygotowaniu międzynarodowych seminariów historycznych "Polska-Ukraina. Trudne pytania", poświęconych relacjom polsko-ukraińskim w latach II wojny światowej.
    ZUwP inicjuje współpracę między samorządami Polski i Ukrainy, organizuje wymianę młodzieżową, wspiera kontakty między polskimi i ukraińskimi mediami. Liderzy Związku angażują się w inicjatywy służące rozwijaniu współpracy polsko-ukraińskiej.
(pt)